Baltische Mantelmeeuw in Noordwijk aan Zee

Op 16 juni 2013 zag ik samen met Mars Muusse een 2kj Baltische Mantelmeeuw (Larus fuscus fuscus) tussen duizenden meeuwen bij de zandsuppletiewerkzaamheden in Noordwijk aan Zee. Na circa 2 minuten vloog de vogel helaas uit beeld, maar op 18 en 20 juni werd hij opnieuw waargenomen. Op 22 juni bleken hier zelfs nog twee andere eerste-zomer vogels aanwezig te zijn.

Determinatie
De vogel heeft vers geruide, glanzend zwarte handpennen met afgeronde toppen. Op de foto’s zijn alleen de buitenste 5 handpennen zichtbaar, maar ook de binnenste handpennen, armpennen en staart zijn in het overwinteringsgebied geruid. Het gehele verenkleed is dus al minstens eens vervangen; de complete set tweede generatie handpennen past alleen op fuscus en sluit graellsii/intermedius feitelijk al uit. Tweederde van alle fuscus ondergaan namelijk een complete rui in hun eerste winter, waardoor ze in het voorjaar relatief makkelijk te herkennen zijn aan het vergevorderde, verse kleed (Altenburg et al. 2011). Dit in tegenstelling tot graellsii en intermedius, die in hun eerste zomer pas een volledige rui meemaken en in juni dus nog rondvliegen met juveniele handpennen van bijna een jaar oud. Naast het vergevorderde kleed kan 2kj fuscus een gele snavel (soms al met rode gonysvlek), rode oogring en fletsgele poten hebben. Hierdoor ligt zelfs verwarring met een 3kj graellsii/intermedius op de loer! Daarnaast vertoont de waargenomen meeuw een mix van adult-type en gesleten donkerbruine schouder- en dekveren, beide egaal donker zonder bandering. De bruine tint, witte kop en onderdelen en slanke bleekroze snavel met zwarte band zijn ook typisch voor een fuscus van deze leeftijd.

2kj Baltische Mantelmeeuw, Noordwijk aan Zee, 16 juni 2013

Een filmpje van de vogel door Jeroen Nagtegaal is hier te bekijken. Hierop is de vogel ook goed te vergelijken met Kleine Mantel- en Zilvermeeuwen.

Status
De status en criteria voor aanvaarding van de Baltische Mantelmeeuw kennen in Nederland een roerige geschiedenis. In 1998 werd aan fuscus soortstatus toegekend (Sangster et al. 1998). Er was op dat moment al enige jaren een toegenomen interesse van vogelaars voor dit taxon (Hoogendoorn & van Scheepen 1998), maar door de split kon fuscus rekenen op nog meer belangstelling. In januari 2004 besloot de Commissie Dwaalgasten Nederlandse Avifauna (CDNA) ‘door nieuwe inzichten ten aanzien van de determinatie van Kleine Mantelmeeuw Larus fuscus intermedius (…) alle eerder aanvaarde gevallen van Baltische Mantelmeeuw L f fuscus af te voeren, behalve van geringde vogels waarvan de herkomst met zekerheid kon worden afgeleid’ (DB 26: 52). Alleen vogels die als kuiken waren geringd op de broedplekken (Finland en Noord-Noorwegen) werden nog aanvaardbaar geacht. Diezelfde maand degradeerde fuscus weer van soort naar ondersoort (DB 26: 49-51). In 2011 verscheen vervolgens een baanbrekend artikel over de herkenning van 2kj fuscus, met daarin het advies om ook ongeringde vogels die aan (een combinatie van) essentiële kenmerken voldoen te aanvaarden. In september 2012 nam de CDNA deze aanbeveling over, waarmee ‘niet langer alleen geringde vogels van bewezen geografische herkomst in aanmerking komen voor aanvaarding, maar ook 2kj vogels in het voorjaar die voldoen aan de in het (…) artikel beschreven kenmerken’ (DB 34: 320).

De meeuw van Noordwijk is door de CDNA aanvaard als het ca. 17e geval voor Nederland. Het betrof de eerste ongeringde fuscus die werd aanvaard nadat de commissie de conclusies uit Altenburg et al. heeft overgenomen; tevens was het het eerste aanvaarde geval voor de provincie Zuid-Holland.

2kj Baltische Mantelmeeuw met Kleine Mantelmeeuw, Noordwijk aan Zee, 18 juni 2013 (foto Albert de Jong)

Meer informatie
Gull-research.org

Literatuur
R G M Altenburg, I Meulmeester, M J M Muusse, T O V Muusse & P A Wolf (2011). Field identification criteria for second calendar-year Baltic Gull. Dutch Birding 33: 304-311.

W Hoogendoorn & P van Scheepen (1998). Status van Baltische Mantelmeeuw in Nederland. Dutch Birding 20: 6-10.

G Sangster, C J Hazevoet, A B van den Berg & C S Roselaar (1998). Dutch avifaunal list: species concepts, taxonomic instability, and taxonomic changes in 1998. Dutch Birding 20: 22-32.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s